Startups zijn hot. Wat regel je juridisch? Deel 1: de rechtsvorm

Het aantal mensen dat een startup begint, blijft toenemen. De groei in het aantal start ups kent vele oorzaken. Niet in de laatste plaats het verlangen te ontsnappen aan die kantoorbaan. De sleur vaarwel te zeggen. De ambitie je droom te verwezenlijken. Een start up kan overal op elk moment ontstaan. Bijvoorbeeld in de kroeg. Onder het genot van een biertje denk je met vrienden de contouren uit van een nieuw idee. Liefst op een viltje.

De overstap van de kroegfase naar het serieuze werk kan snel gaan. Op het internet wemelt het van de tips waaraan start ups moeten denken. De nadruk ligt op de strategische en financiële kant. Klopt je verdienmodel? Is het businessplan goed doordacht? Vergeten wordt de juridische kant terwijl deze onontbeerlijk is om de groei van de start up te faciliteren, (onderlinge) conflicten te vermijden of de waardestijging van je onderneming te verzilveren.

Voorkomen is beter dan genezen

Liefde voor een advocaat bestaat niet. Toch is het voor startende ondernemers verstandig in een vroeg stadium over de juridisch kant na te denken. Hoe zeer juridisch gezever ook lijkt af te leiden van het opzetten van de start up, het blijkt zich dubbel en dwars terug te verdienen wanneer de start up zich hier in heeft verdiept en juist niet in die juridische valkuil trapt. Het omzeilen van juridisch valkuilen verdient natuurlijk de voorkeur boven een duur juridisch genezingsproces met een onzekere uitkomst.

In deze serie blogs zal ik aandacht besteden aan de juridische aspecten waar beginnende ondernemers op moeten letten. Deze zullen de onderneming helpen in roerige tijden het hoofd te boven water te houden en uiteindelijk de kans op succes optimaliseren.

In deze serie zal worden afgetrapt met de te kiezen rechtsvorm.

Keuze juridische rechtsvorm startup

Het kiezen van een verkeerde rechtsvorm voor de onderneming kan in een later stadium tot ongewenste resultaten leiden. Je kunt hierbij denken aan persoonlijke aansprakelijkheid, het aantrekken van investeringen, het bemoeilijken van herstructureringen of onvoorziene (na)heffingen van de belastingdienst.

Bij het bepalen van de rechtskeuze spelen onder meer de volgende aspecten een rol:

  1. aard van de onderneming
  2. administratieve lasten;
  3. persoonlijke aansprakelijkheid;
  4. fiscale overwegingen (verwachte omzet/winst);
  5. financiering;
  6. aantal oprichters.

De drie meest voor de hand liggende rechtsvormen waartussen gekozen wordt in Nederland zijn:

  1. eenmanszaak;
  2. vennootschap onder firma; of
  3. besloten vennootschap.

Eenmanszaak voor een startup

Wanneer je in je eentje een startup begint ligt het voor de hand een eenmanszaak te beginnen. Een simpele inschrijving bij de Kamer van Koophandel (KvK) volstaat en je kunt aan de slag.

In het begin van de start up fase is er vaak weinig of geen winst en biedt de eenmanszaak enkele aantrekkelijke belastingvoordelen, zoals:

  1. de zelfstandigenaftrek;
  2. de MKB-winstvrijstelling; en
  3. de ondernemersaftrek.

Het nadeel is dat dat de ondernemer volledig aansprakelijk is voor alle schulden van de eenmanszaak. Dit betekent dus dat als de eenmanszaak failliet gaat, de ondernemer zelf ook failliet gaat met zijn / haar privévermogen . Bovendien is het een minder aantrekkelijke rechtsvorm voor potentiële investeerders en leent een eenmanszaak zich niet voor een start up met serieuze groeiplannen. Daarover later meer.

Vennootschap onder firma voor een startup

De vennootschap onder firma (VOF) is vergelijkbaar met de eenmanszaak (wederom volstaat een simpele inschrijving bij de KvK) maar is als rechtsvorm pas geschikt wanneer je met twee of meer personen een onderneming wenst op te zetten.

De vennoten zijn persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden van de VOF. Dus ook voor schulden gemaakt door de medevennoten. Net als bij de eenmanszaak kunnen schuldeisers van de VOF hun vorderingen verhalen op het privévermogen van de vennoten. Het faillissement van de VOF hoeft niet persé het faillissement van de vennoten te betekenen. Dit is afhankelijk van de omvang van de privévermogens.

Ook de VOF kent verschillende substantiële aftrekposten die in een beginnend stadium interessant kunnen zijn. Ook is het mogelijk dat de vennoten BV’s zijn.

Ten slotte is het verstandig om bij een VOF de onderlinge afspraken (wie brengt wat in, wie mag wat, etc.?) van te voren goed op papier vast te leggen. In een latere blog zal hier aandacht aan worden besteed.

Besloten vennootschap voor een startup

De BV wijkt af van de eenmanszaak/VOF. De belangrijkste kenmerken van een BV zijn:

  1. in aandelen verdeeld kapitaal gehouden door aandeelhouders (de eigenaren);
  2. de dagelijkse leiding wordt gevoerd door het bestuur (al dan niet dezelfde personen als de eigenaren);
  3. bestuurders zijn niet aansprakelijk voor schulden van de BV, tenzij er bijvoorbeeld sprake is van wanbeleid;
  4. over de winst wordt vennootschapsbelasting geheven, wat een aantrekkelijk alternatief kan zijn.

Aansprakelijkheid voor een startup

Een start up kenmerkt zich door een innovatief en risicovol karakter. Dit maakt de kans op floppen en/of faillissement groter. Het is daarom fijn als je in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk bent voor de gemaakte schulden. Dit is voor veel beginnende ondernemers een reden voor een BV te kiezen of al in een vroeg stadium de eenmanszaak/VOF om te zetten in een BV.

Investeerders

Elke serieuze start up is op zoek naar investeerders. Dit kunnen vrienden en familie zijn, de bank of professionele investeerders. Financiering kan worden verstrekt in de vorm van een lening (vreemd vermogen) met bijbehorende zekerheden of in de vorm van aandelenkapitaal (eigen vermogen, ook wel: risicodragend vermogen). Hieronder concentreren we ons op de investeerders die bereid zijn risicodragend vermogen te verstrekken.

Voor welke vorm van financiering ook wordt gekozen, om een investeerders aan je te binden is het niet alleen van belang dat je een goed idee hebt en een strak business plan, maar dat ze ook makkelijk en op de gewenste wijze kunnen instappen.

Een BV is bij uitstek geschikt om investeerders aan te trekken.

Het grote voordeel ten opzichte van de eenmanszaak en de VOF is dat een investeerder vermogen kan verstrekken in ruil voor aandelen. De investeerder wordt voor een stuk mede-eigenaar zonder dat de investeerder aansprakelijk wordt voor de schulden van de BV. Dit zou bij de eenmanszaak/VOF niet mogelijk zijn. Het risico van de investeerder is beperkt tot het bedrag van het vermogen dat hij heeft verstrekt.

Bovendien is er niet een one size fits all benadering maar kan per investeerders worden bekeken hoe zijn deelname vormgegeven wordt. Krijgt deze bijvoorbeeld aandelen met alleen een winstrecht en geen stemrecht of preferente aandelen waarbij winst met voorrang aan die aandeelhouder wordt uitgekeerd of juist aandelen met extra rechten, bijvoorbeeld het benoemen van bestuurders?

Zeggenschap

Daarnaast is het mogelijk investeerders gefaseerd te laten in te stappen zonder direct je eigen zeggenschap op te geven in de BV. Een potentiele investeerder kan bijvoorbeeld een belang van 20% worden gegeven en daarmee behoudt je de zeggenschap en laat je ruimte voor een volgende financieringsronde, waarbij je de zeggenschap kan behouden door bijvoorbeeld voor nogmaals 20% te laten deelnemen. Het uitgeven van stemrechtloze aandelen is ook mogelijk.

In de huidige tijd is geld ‘goedkoop’ en levert sparen weinig op. Er zijn dan ook zat investeerders te vinden die maar al te graag investeren in veelbelovende start ups. Vroeg of laat willen deze investeerders echter wel hun inleg verzilverd zien. Dit niet alleen door het ontvangen van rendement (winstuitkeringen), maar juist ook het verkopen van hun aandelenpakket. Ook op dit vlak is de BV de meest geschikte rechtsvorm. Een BV is namelijk makkelijk te verkopen. Hiervoor hoeven namelijk enkel de aandelen te worden verkocht.

Wat hierboven al naar voren kwam is dat de zeggenschap in een BV op meerdere wijzen vorm kan worden gegeven. Allerlei afspraken over de overdracht van aandelen, extra kapitaalstortingen, besluitvorming en non-concurrentie afspraken kunnen worden vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst.

In de volgende serie van de blog zullen wij de onderlinge afspraken belichten die kunnen worden vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst.

Tot slot

Ben jij van plan te gaan ondernemen? Worstel je met de te kiezen rechtsvorm en wil je meer weten? Bel ons dan gerust. Samen kunnen we kijken naar de voor jou geschikte rechtsvorm om in te ondernemen en adviseren we je uiteraard over alle andere juridisch aspecten die voor jou om de hoek komen kijken.

Voor meer informatie kun je contact met ons opnemen via deze link.